Теңіз экожүйелері дегеніміз не?
Теңіз экожүйелері - мұхиттар, теңіздер, маржан рифтері, жағалау аймақтары, мангр ормандары және тұзды батпақтарды қамтитын күрделі жүйелер. Олар жер бетінің шамамен 70%-н алады және планетада тіршілікті қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады: мұхиттар көмірқышқыл газының шамамен 30%-н сіңіреді, оттегінің жартысынан көбін шығарады және миллиондаған адамдар үшін тамақ пен ресурстардың маңызды көзі болып табылады. Теңіз экожүйесі жаһандық көміртегі циклінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, атмосферадағы CO2 деңгейін ол мүмкін болғаннан айтарлықтай төмен ұстау үшін жеткілікті көміртекті сақтайды.
Неліктен бұл маңызды?
Мұхит жерді адамзат өміріне қолайлы ететін жаһандық жүйелердің әрекетін анықтайды. Жаңбыр мен ауыз су, ауа-райы, климат, жағалау сызықтары, тамақтың көп бөлігі, тіпті ауадағы оттегі – мұның бәрі теңіз арқылы қамтамасыз етіледі және реттеледі. Жаһандық ресурстарды ұтымды пайдалану тұрақты болашақтың кепілі болып табылады. Алайда, қазіргі уақытта ластану нәтижесінде жағалау суларының үнемі нашарлауы байқалады, ал мұхиттың қышқылдануы экожүйелердің жұмысына және биологиялық әртүрлілікке теріс әсер етеді.
3 миллиардтан астам адамның өмірі теңіз және жағалау аймақтарының биоалуантүрлілігіне байланысты. Жаһандық деңгейде теңіз және жағалау ресурстары мен өнеркәсіптердің нарықтық құны жылына 3 триллион АҚШ долларын немесе әлемдік ЖІӨ-нің шамамен 5% құрайды.
Қол жеткізу стратегиялары
Теңіз экожүйелерін сақтаудың негізгі стратегиялық шаралары:
- Теңіз экожүйелерін бақылаудың ауқымды бағдарламасын әзірлеу
- Теңіз ғылыми зерттеулерін үйлестіру және жоспарлау бойынша жұмысты күшейту
- Пластикалық және химиялық ластануды азайту; Бір реттік пластикті пайдалануға тыйым салуды енгізу және қалдықтарды қайта өңдеу технологияларын дамыту
- Қорғалатын теңіз аумақтарын құру (Marine Protected Areas, MPA)
