Таза энергия дегеніміз не?
Таза энергия - бұл жинақталған ресурстарды қажет етпейтін жаңартылатын энергия: көмір немесе газ. Таза энергия көздері нөлдік шығарындылармен сарқылмайды: күн энергиясы, жел энергиясы, гидроэнергетика және тіпті биоэнергетика – балдырлар сияқты тірі организмдер жасайды.
Таза энергиясы бар елдер рейтингінде Норвегия көш бастап тұр, энергияның шамамен 98%-ы жаңартылатын көздерден өндіріледі. Одан кейін Бразилия (84%) және Жаңа Зеландия (80%). Көптеген елдер бұл белгінің тек 10%-н еңсерді. Олардың қатарында Қытай, Нидерланды, Жапония, Моңғолия, Вьетнам, Аргентина, Венгрия, Австралия және басқалары бар.
Неліктен бұл маңызды?
2024 жылы жаңартылатын энергия көздері әлемдік электр энергиясын өндірудің 32%-н қамтамасыз етті. Егер парниктік газдар шығарындылары 2030 жылға қарай екі есеге азайып, 2050 жылға қарай жойылса, климаттың өзгеруінің ең нашар әсерін әлі де болдырмауға болады.
Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық топтың мәліметтері бойынша, 2050 жылға қарай энергияны тұтынудың өзгеруі парниктік газдар шығарындыларын 70%-ға дейін төмендетуі мүмкін.
Пісіру үшін таза отынның болмауы жыл сайын 3,7 миллион мезгілсіз өлімге әкеледі. Бүгінде мұнай немесе газ өндіру үшін гидроажырату әдісімен бір ұңғыманы бұрғылауға 152 миллион литрге дейін су жұмсалуы мүмкін.
Таза энергия сонымен қатар ұлттық энергетикалық тәуелсіздікке жол ұсынады. 2023 жылы таза энергия әлемдік ЖІӨ өсімінің 10% құрады.
Қол жеткізу стратегиялары
Қымбат емес және таза энергияға қол жеткізудің негізгі стратегиялық шаралары:
- акт неғұрлым өршіл нысаналы көрсеткіштерді белгілеу және энергия тиімділігін арттыру және жаңартылатын энергия көздерін құру жөніндегі шараларды іске асыру
- таза энергетикалық жобаларға инвестицияларды ынталандыру, өйткені жаһандық жылынуды 1,5°C шектеу сценарийін жүзеге асыру үшін 2030 жылға дейінгі кезеңге жыл сайын 5,7 трлн АҚШ доллары көлемінде инвестиция қажет
- өнеркәсіпте, көлік секторында және тұрғын үй жылыту жүйелерінде қазба отындарына тәуелділікті азайту үшін түпкілікті тұтыну салаларын декарбонизациялауға көбірек көңіл бөлу
