ЛОНДОН, ТОКИО және НЬЮ-ЙОРК: 2025 жылы әлемдегі ең беделді қалалар

Әлемдегі ең беделді қалалар индексі 2008 жылдан бастап жыл сайын жапондық зерттеу ұйымы Мори Жады қорының Қалалық стратегиялар институты жариялайды. Индекс мегаполистердің бәсекеге қабілеттілігін бағалайды және әлемдік экономикаға, инновациялар мен мәдениетке ықпал ететін көшбасшы қалаларды анықтайды. Ол алты өлшемшартқа негізделген: экономика, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар, мәдени өзара әрекеттесу, өмір сапасы, қоршаған орта және қол жетімділік.

Осы жылы Рейтинг әлемдегі ең ірі 48 қала бойынша жасалды.

Есепте Шығыс Азия қалаларының айтарлықтай өсуі және батыстың бірқатар қалаларының тоқырауы байқалды. Бұл жаһандық сын-қатерлер, соның ішінде геосаяси шиеленістер мен инфляциядағы өңірлік айырмашылықтар әлем бойынша ірі қалалардың көрсеткіштеріне қалай әсер ететінін көрсетеді.

Лондон инфляциялық қысымға қарамастан 14 жыл қатарынан жетекші орынды сақтап келеді. Қала халықаралық бизнестегі, білім беру жүйесіндегі және беделді стартаптардағы мықты позициялардың арқасында рейтингтің басында тұр. Ол жұмыс мүмкіндіктерінің әртүрлілігі, халықаралық студенттер мен стартаптардың саны бойынша сенімді көшбасшылық етеді. Алайда, «Туристік көрнекі орындар», «Түнгі өмір» және «Бөлшек сауда дүкендерінің саны» санаттары бойынша көрсеткіштердің шамалы төмендеуі өткен жылмен салыстырғанда жиынтық балдың шамалы төмендеуіне әкелді.

Токио тоғыз жылда алғаш рет екінші орынға көтеріліп, жиынтық көрсеткішті жақсартты. Экономикалық блоктағы бағалаудың төмендеуіне қарамастан, қала өмір сапасы бойынша жоғары нәтижелерге қол жеткізіп, бірінші орынға, сонымен қатар мәдени өзара әрекеттесу бойынша екінші орынға ие болды. Токио «Түнгі өмір» санатында рейтинг көшбасшысы және «Туристік көрнекі орындар» бойынша екінші орынға ие болды.

2025 жылы Әлемдегі ең ықпалды қалалардың рейтингі

Дереккөз: Әлемдегі ең ықпалды қалалар туралы 2025 жылғы есеп (GPCI)

Нью-Йорк 2012 жылдан бері алғаш рет екінші орнынан айрылып, үшінші орынға түсті. Қала рейтингтің 48 қатысушысы арасында жалпы балдың айтарлықтай төмендеуін көрсетті. Негізгі проблемалар тұрудың ыңғайлылығымен байланысты: Нью-Йорк «Баға деңгейі» көрсеткіші бойынша соңғы орынға ие болды, сонымен қатар экологиялық блоктағы позицияны нашарлатты. «Туристік көрнекі орындар» және «Түнгі өмір» көрсеткіштері бойынша аздаған төмендеу тіркелді. Бұл ретте, қала «Нарықтық капиталдандыру» көрсеткіші бойынша жоғары позицияларды сақтап, экономикада көшбасшылықты жалғастырады.

Париж 2024 жылғы Олимпиада ойындарының және әлемнің жетекші туристік бағыттарының бірі мәртебесінің арқасында қорытынды балды жақсартып,төртінші орынды сақтап қалды. Қала екінші орынға ие болып, Нью-Йоркті басып озып, қол жетімділікте күшті нәтижелер көрсетті. Сонымен қатар, инфляциялық қысым «Баға деңгейі» көрсеткішіне теріс әсер етті, бұл Париждің тұру жайлылығы рейтингіндегі позициясының төмендеуіне әкелді.

Сеул алтыншы орында позицияны нығайтты және алғашқы он қала арасында ең үлкен өсімді көрсетті. Қала ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарда, сондай-ақ «Әлемнің үздік университеттері» көрсеткіші бойынша тағы да жоғары нәтижелер көрсетті. «Шетелдік туристер саны, ««Туристік көрнекі орындар», «Түнгі өмір» және «Мейрамханалардың тартымдылығы» сияқты бағыттар бойынша өсуді қоса алғанда, мәдени өзара іс-қимыл саласында да елеулі прогреске қол жеткізілді.

Амстердам тұрақтылық блогындағы жұмыс стилінің икемділік көрсеткіштерін жақсарту арқылы жетінші орынды, сондай-ақ экологиялық блоктағы биоалуантүрлілік бойынша оныншы орынды сақтап қалды. Амстердам проблемаларының қатарында «Баға деңгейі» көрсеткіші бойынша бағалардың төмендеуі, сондай-ақ ««Туристік көрнекі орындар» және «Түнгі өмір» санаттарындағы позициялардың нашарлауы байқалады.

Шанхай үш позицияға көтеріліп, сегізінші орынға ие болды. Өсім «Зерттеушілер саны» мен «Әлемдегі үздік университеттерді» қоса алғанда, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың жоғары көрсеткіштерін қамтамасыз етті. Қала сонымен қатар әуе жолаушылар ағыны мен көлік байланысына қатысты көрсеткіштер бойынша төртінші орынға жоғарылап, мәдени өзара әрекеттесу мен қол жетімділікті айтарлықтай жақсартты.

Берлин бір позицияға төмендеп, алғашқы ондықтың соңғы орнында орналасқан. Сонымен қатар, қала «Жұмыс кестесінің икемділігі» көрсеткішінің өсуіне байланысты төртінші орынға көтеріліп, өмір сүру ыңғайлылығындағы позицияны едәуір жақсартты. Түнгі өмір мен мәдени іс-шаралар санын қоса алғанда, мәдени өзара әрекеттесуді жақсарту Берлинге осы блокта сегізінші орынға ие болуға мүмкіндік берді. Биоалуантүрлілік пен қалалық көгалдандыру бойынша жоғары бағалауларға қарамастан, климаттың өзгеруіне қарсы көрсеткіштердің әлсіреуіне және қалалық ортаның тазалығына қанағаттануына байланысты қаланың экологиялық рейтингтегі позициясы төмендеді.

Жалпы алғанда, рейтинг нәтижелері инфляция, туристік ағындар қарқынының өзгеруі және геосаяси белгісіздік әлемдік қалалардың бәсекеге қабілеттілігін өзгертуді жалғастырады. Шығыс Азия қалалары инфрақұрылым мен туризмге инвестиция салу арқылы өсу мүмкіндіктерін белсенді пайдаланса, көптеген батыс мегаполистері экономикалық қысымның күшеюіне тап болады.

Жанерке Базарбаева

ӨЗӨСО аға сарапшысы