2026 жылғы 8–9 сәуірде Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (бұдан әрі – ЭЫДҰ, Ұйым) штаб-пәтерінде, Париж қаласында ЭЫДҰ-ның Мемлекеттік басқару комитетінің 73-ші отырысы өтті. Отырыс барысында мемлекеттік институттарға деген сенімді нығайту, мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру, цифрлық трансформация, сондай-ақ 2026 жылғы қазан айында өтетін Демократияны нығайту жөніндегі Жаһандық форумды өткізуге дайындық мәселелері қаралды. «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ-тан отырысқа Әлемдік экономика зерттеу орталығының директоры Райпов А. және аталған орталықтың жетекші сарапшысы Мусина А. қатысты.
Делегаттар
2026 жылға арналған мемлекеттік институттарға
деген сенім факторлары бойынша ЭЫДҰ
зерттеуінің нәтижелеріне ерекше назар
аударды. 2021, 2023 және 2025 жылдардағы үш
толқындағы сауалнама деректерін
салыстыру үлкен қызығушылық тудырды,
бұл әртүрлі елдердегі қоғамдық сенім
динамикасын бақылауға мүмкіндік береді.
Қатысушылар бұл деректердің ұлттық
реформаларды әзірлеудегі практикалық
маңыздылығын атап өтіп, оларды саясатты
жоспарлау кезінде одан әрі қолдану
қажеттігін растады.
Отырыс
барысында мемлекеттік процестерді
жеңілдетуге және олардың тиімділігін
арттыруға бағытталған «Government Unstuck»
бастамасының негізгі бағыттары қаралды.
Делегаттар бұл бастамаға кең қолдау
білдіріп, мемлекет пен азаматтардың
өзара іс-қимылын өзгерту, реттеуді
жеңілдету және проактивті мемлекеттік
басқаруды дамыту сияқты реформалардың
негізгі бағыттарын талқылады. Ұлттық
тәжірибелерге қатысты бірқатар кейстер
ұсынылды, оның ішінде Жапония-ның
әкімшілік жеңілдету саласындағы
тәжірибесі және Эстония-ның
жасанды интеллектті қолдану саласындағы
жетістіктері атап өтілді.
Сонымен
қатар, 2025 жылға арналған Цифрлық үкімет
индексінің (DGI) және Ашық, пайдалы әрі
қайта пайдалануға жарамды деректер
индексінің (OURdata) нәтижелері жарияланды.
ЭЫДҰ бойынша DGI орташа көрсеткіші 14%-ға
өсіп (0,70-ке дейін), ең жоғары прогресс
«деректерді басқару» және «проактивтілік»
өлшемдерінде байқалды. Сонымен бірге,
деректердің әдепкі бойынша ашықтығы
мен озық мониторинг әдістерін қолдануда
артта қалу бар екені атап өтілді.
Қатысушылар технологиялық дамудың
жедел қарқынын ескере отырып, цифрлық
көрсеткіштерді неғұрлым жедел жаңарту
қажеттігін атап өтті.
Сондай-ақ
Жаһандық сыбайлас жемқорлыққа қарсы
форумның (GACIF) қорытындылары және
«ЭЫДҰ-ның 2026 жылғы сыбайлас жемқорлыққа
қарсы шолу және адалдыққа шолу» атты
жаңа есебі таныстырылды. Баяндамада
көптеген елдер үшін негізгі мәселе
заңнама мен оның іске асырылуы арасындағы
алшақтық (implementation gap) болып қала беретіні,
әсіресе мүдделер қақтығысы мен саяси
партияларды қаржыландыру салаларында
екені атап өтілді. Шешім ретінде артық
реттеуден тәуекелге негізделген, цифрлық
тәсілге көшу ұсынылды, оның ішінде
мемлекеттік сатып алулар саласында
алаяқтық пен сыбайлас жемқорлық
тәуекелдерін анықтау үшін жасанды
интеллектті белсенді пайдалану көзделген.
Комитет
мандатын жаңарту және 2027–2030 жылдарға
арналған жұмыс бағдарламасы мен бюджетті
талқылау аясында Тиімділік және
нәтижелілік жөніндегі жұмыс тобын
Бюджет саясаты комитетінің қарауына
беру туралы шешім қабылданды. Қатысушылар
мемлекеттік басқаруды жеңілдету, цифрлық
трансформация және сенімді арттыру
бағыттарына басымдық беру тәсілін
қолдап, мемлекеттік басқару саласын
қаржыландыруды сақтау барлық экономикалық
және әлеуметтік реформалардың негізгі
қозғаушы күші екенін атап өтті.
Коста-Рика-ның
ЭЫДҰ-ға қосылғаннан кейінгі реформаларды
іске асыру тәжірибесіне арналған
презентациясы делегаттар тарапынан оң
қабылданып, институционалдық өзгерістерді
дәйекті ілгерілетудің үлгісі ретінде
бағаланды. Коста-Рика тәжірибесінің
Қазақстан үшін ерекше маңыздылығы атап
өтіліп, Ұйымға кіруге дайындық контекстінде
пайдалы болуы мүмкін екені айтылды.
2026
жылғы 12–13 қазанда өтетін Сенім мен
демократияны нығайту жөніндегі Жаһандық
форумға дайындық аясында делегаттар
халықаралық қатысуды кеңейтудің және
демократиялық күн тәртібін күшейтудің
маңыздылығын атап өтті.
А.
Райпов күн тәртібіндегі негізгі
мәселелерді талқылауға белсенді қатысты.
Ол өз сөзінде Қазақстан үшін «Government
Unstuck» бастамасының маңыздылығын,
Президент жариялаған цифрландыру және
жасанды интеллект жылы контекстінде
атап өтіп, мемлекеттік процестерді
жеңілдету, цифрлық трансформация және
азаматтардың сеніміне негізделген
проактивті мемлекет қалыптастыру
жөніндегі елдің тәсілдерін таныстырды.
Отырыс
қорытындысы бойынша қатысушылар
мемлекеттік институттарға деген сенімді
одан әрі нығайтуға, мемлекеттік басқарудың
тиімділігін арттыруға және инклюзивті
цифрлық трансформацияны ілгерілетуге
бейілділіктерін растады.
