Қазақстан инвесторлар үшін ең қауіпсіз елдер рейтингінде бірден 17 тармаққа көтеріліп, 53-ші орынға ие болды. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында инвестициялар көлемі 20 млрд АҚШ долларынан асты, ал жеке инвестициялар 21%-ке өсті. Институттың Сауда және инвестициялық саясатты дамыту орталығының аға сарапшысы Меруерт Манапова ел позицияларының жақсаруына не ықпал еткенін және ұзақ мерзімді перспективада инвестициялық қарқынды сақтау үшін қандай реформалар қажет екенін айтып берді.
1.
Қазақстанның инвесторлар үшін неғұрлым
қауіпсіз елдер рейтингінде 17 тармаққа
көтерілуі нақты экономикалық реформалардың
нәтижесі болып табыла ма немесе бұл
көрсеткіш сыртқы факторлардың әсерінен
қалыптасты ма? Бұл рейтинг шетел
инвесторларының шешімдеріне қандай
әсер етеді?
Қазақстанның
70-ші орыннан 53-ші орынға көтерілуі ішкі
реформалар мен сыртқы ортаның өзгеруінің
нәтижесі ретінде қарастырылуы тиіс.
Рейтинг салыстырмалы сипатқа ие
болғандықтан, елдің позициясы тек өзінің
көрсеткіштеріне ғана емес, басқа
мемлекеттердегі экономикалық, қаржылық
және геосаяси тәуекелдердің өзгеруіне
де байланысты.
Қазақстанның
бұл рейтингтегі жоғары позициясын
кездейсоқ деп санауға болмайды. Елімізде
инвестициялық тәуекелдерді төмендетуге
бағытталған құралдар рет-ретімен
енгізіліп жатыр. Инвестициялық штаб
жұмыс істейді, Ұлттық цифрлық инвестициялық
платформа дамып жатыр, инвестициялық
келісімдер және «бір терезе» қағидаты
бойынша инвесторларды сүйемелдеу тетігі
қолданылады. 2025 жылдың соңында әкімшілік
кедергілерді жоюды, өңірлердің
жауапкершілігін арттыруды, қажетті
инфрақұрылымды дамытуды және жобаларды
кешенді сүйемелдеу үшін Kazakhstan Investment
House құруды көздейтін Инвестициялық
саясаттың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасы
бекітілді.
Шетел
инвесторлары үшін мұндай рейтингтер
елдерді салыстыру және ықтимал
тәуекелдерді бағалау кезінде бағдар
ретінде пайдаланады. Қазақстан
позициясының жоғарылауы елге қызығушылықтың
артуына ықпал етеді, халықаралық
компаниялар мен қаржы ұйымдары тарапынан
сенімді нығайтады, сондай-ақ инвестициялық
ахуалды жақсарту бойынша жүргізіліп
жатқан реформалардың нәтижелілігін
растайды. Қолданыстағы мемлекеттік
қолдау шараларымен және жобаларды
сүйемелдеумен бірге бұл капитал салу,
жаңа жобаларды іске қосу және Қазақстанда
жұмыс істеп тұрған өндірістерді кеңейту
туралы шешімдер қабылдау кезінде қосымша
дәлел бола алады.
2.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында
инвестиция көлемі 20 миллиард доллардан
асты, ал жеке инвестиция 21%-ке өсті. Бұл
үрдісті ұзақ мерзімді перспективада
сақтау үшін Қазақстанға қандай жүйелі
реформаларға басымдық беру керек?
Ағымдағы
серпінді сақтау үшін Қазақстанға
Инвестициялық саясаттың 2030 жылға дейінгі
тұжырымдамасын толық іске асыруға көңіл
бөлу маңызды. Негізгі басымдықтар бизнес
үшін жағдайлардың тұрақтылығы мен
болжамдылығы, жобаларды инженерлік
және көлік инфрақұрылымымен уақтылы
қамтамасыз ету, сондай-ақ әкімшілік
рәсімдерді одан әрі қысқарту болуға
тиіс.
Қазір
негізгі міндет – қолдаудың жаңа
тетіктерін құру емес, қабылданған
шешімдердің тиімділігін арттыру.
Туындаған мәселелер жедел шешіліп,
жобалар уақтылы пайдалануға берілуі
үшін олардың өңірлік деңгейде іске
асырылуын күшейткен жөн.
Тартылатын
инвестициялардың сапасына ерекше назар
аудару қажет. Жаңа өндірістер мен жұмыс
орындарын құратын, экспортты дамытатын,
заманауи технологияларды енгізетін
және жергілікті жеткізушілердің
өнімдеріне сұранысты қалыптастыратын
жобаларға басымдық беру керек. Жеке
инвестициялардың 21%-тен астам өсуі
бизнестің ел экономикасына деген
сенімінің нығаюын көрсетеді. Бұл үрдісті
сақтау үшін жаңа инвесторлардың келуі
үшін ғана емес, жұмыс істеп тұрған
кәсіпорындарды кеңейту және Қазақстанда
пайданы қайта инвестициялау үшін де
жағдай жасау маңызды.
