Тарихи тұлғалар: Институтта кеңестік кезеңде Қазақстан өңірлерінің дамуы қалай зерттелді?

09.09.2026

1961 жылы Институтта өндірістік күштерді орналастыру және көлік-экономикалық байланыстар бөлімі құрылды. Уақыт өте келе жұмыс Қазақстанның өндірістік күштерін кешенді аумақтық дамытуға бағытталды. Экономист ғалымдарға республиканың өңірлерін қалай ұтымды дамыту, жаңа өндірісті қалай орналастыру, табиғи, еңбек және материалдық ресурстарды қалай тиімді пайдалану, өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның дамуын қалай қамтамасыз ету керектігі туралы өзекті міндет қойылды



Осы бөлім атқарған зерттеулер Қазақстанның өңірлік экономикасының даму негізіне айналды. Салалық және аумақтық мәселелерді зерттеуден бөлімнің ғалымдары мен мамандары кешенді тәсілді қолданды, бұл тәсілдер өңірлік даму резервтерін анықтауға және оларды пайдалану тетіктерін ұсынуға мүмкіндік берді. Облыстардың, аумақтық-өндірістік кешендердің (АӨК), шағын және орта қалалардың дамуын зерттеу ерекше маңызды. Жұмыс нәтижелері Қазақстанның өндірістік күштерін дамытудың және орналастырудың схемасы және Қазақ КСР Ғылыми-техникалық прогресінің кешенді бағдарламасы сияқты ірі мемлекеттік құжаттарда көрініс тапты.

Бөлімді э. ғ. к., экономист ғалым Ысқақов Нұрлан Шәкірұлы басқарды. Оның басшылығымен өндірісті орналастыру мәселелері ғана емес, сонымен қатар экологиялық-экономикалық жоспарлау, өңірлік болжау және жалпы одақтық еңбек бөлінісі шеңберінде Қазақстанның даму проблемалары зерттелді. 1980 жылдары бөлім ғалымдары табиғатты қорғау шығындарын өнеркәсіпті дамытудың қажетті шарты ретінде қарастыра отырып, экономикалық модельдерді әзірлеу кезінде экологиялық шектеулерді қарастыра бастады. Сонымен қатар, олар сол кезде шикізатты Қазақстаннан алып шығумен шектелмей, тікелей республикада қайта өңдеу өндірістерін дамыту қажеттілігі туралы мәселені көтеріп, қорғады.

Ғылыми белсенділіктің ауқымы өте әсерлі. Тек бір бөлімнің қызметкерлері 350-ге жуық ғылыми еңбек жариялады, оның ішінде 20-дан астам монография, бір докторлық және сегіз кандидаттық диссертация қорғалды.

Институттың тарихы архив құжаттарымен шектеліп қалмайды. Бұл тәуелсіз Қазақстанның экономикалық дамуының күн тәртібін айқындауды жалғастырып келе жатқан ғылыми идеялар тарихы.


Фотосуретке ескертпе: фото 1986 жылдың сәуір-мамыр айларында түсірілген


Азамат Нұрсейітов, жетекші ғылыми қызметкер



Қарау саны: 37
Сақталған: 10.09.2026






... күте тұрыңыз

Хорошая погода, не так ли?

Таратылымға жазылу


Операция сәтті аяқталды.



ҚАТЕ!