2026 жылғы 21 қыркүйекте Экономикалық зерттеулер институтының өкілдері ШОБ және кәсіпкерлік саясатын бағалауды талқылау жөніндегі халықаралық желі (International SME and Entrepreneurship Policy Evaluation Discussion Network, INSPEN) шеңберінде Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) өткізген онлайн-семинарға қатысты.
«ШОБ
үшін энергетикалық аудиттер жүргізу
арқылы энергия тиімділігін арттыру:
АҚШ пен Германия тәжірибесі» тақырыбындағы
іс-шара шағын және орта кәсіпорындардың
энергия тиімділігін арттырудағы
энергетикалық аудиттердің рөліне
арналды.
Семинардың
негізгі тақырыбы АҚШ пен Германияның
энергетикалық аудиттердің кәсіпорындардың
кейінгі мінез-құлқына ықпалы және
энергия тұтынуды төмендету шараларын
енгізуді ынталандыру қабілеті жөніндегі
нақты деректерін талқылау болды.
Талқылауға ЭЫДҰ, мемлекеттік органдар,
зерттеу ұйымдары мен университеттердің
өкілдері қатысты.
Уэйк-Форест
университетінің (Wake
Forest University)
профессоры Николь Далзелл АҚШ Энергетика
министрлігі жанындағы Өнеркәсіптік
бағалау орталығы бағдарламасын
(Industrial
Assessment Center, IAC)
зерттеу нәтижелерін таныстырды.
Бағдарлама шағын және орта өндірістік
кәсіпорындарға энергия тұтынуды,
өндірістік шығындарды және қалдықтарды
азайту мүмкіндіктерін тегін бағалауды
көздейді. Зерттеуде бағалау әдіснамасына
ерекше назар аударылды. Бағдарламаның
әсерін анықтау үшін энергетикалық
бағалаудан өткен кәсіпорындардың
деректері бағдарламаға қатыспаған
ұқсас компаниялардың деректерімен
салыстырылды. Нәтижелер бағалаудан
өткен кәсіпорындардың энергия тиімділігі
көрсеткіштері салалық аналогтарымен
салыстырғанда жақсарғанын көрсетті.
Германия
тәжірибесін Гренобль менеджмент
мектебінің (Grenoble
École de Management)
және Фраунгофер жүйелік және инновациялық
зерттеулер институтының (Fraunhofer
Institute for Systems and Innovation Research)
профессоры Йоахим Шляйх таныстырды.
Германияның субсидияланатын ерікті
энергетикалық аудиттер бағдарламасын
зерттеу мұндай консультациялар
кәсіпорындардың жарықтандыру, жылу
оқшаулау, жылыту жүйелері және өндірістік
процестерді оңтайландыру саласындағы
шараларды енгізуіне ықпал ететінін
көрсетті. Бақылау тобын пайдалана отырып
жүргізілген бағалау тиісті шараларды
енгізу ықтималдығының шамамен 10–20
пайыздық тармаққа артқанын көрсетті.
Ең жоғары әсер жылу оқшаулау және
энергетикалық жабдықты пайдалануды
оңтайландыру бағыттарында анықталды.
Талқылау
барысында Ирландияның энергетикалық
аудиттерді ынталандыру және ұлттық
саясатты энергия тиімділігі саласындағы
өзгеріп отырған талаптарға бейімдеу
тәжірибесі де қарастырылды. Қатысушылар
кәсіпорындардың көлемі, энергия тұтыну
деңгейі және ішкі құзыреттері бойынша
айырмашылықтарды ескеру қажеттігіне
назар аударды. Сондай-ақ қаржылық
қолдаудың болуы ШОБ-та қажетті білім,
ресурстар немесе кейінгі инвестицияларға
мүмкіндік болмаған жағдайда ұсынымдардың
іске асырылуына өздігінен кепілдік
бермейтіні атап өтілді.
Семинар
қорытындысы бойынша энергетикалық
аудиттер ШОБ-тың жасыл трансформациясын
қолдаудың тиімді құралы бола алатыны
атап өтілді. Сонымен бірге мұндай
бағдарламалардың нәтижелілігі олардың
құрылымының сапасына және кейінгі
бағалауға едәуір дәрежеде тәуелді.
Бағдарламаға қатысушыларды бақылау
топтарымен салыстыру, әкімшілік және
статистикалық деректерді біріктіру,
сондай-ақ ұсынымдардың іс жүзінде
орындалуын талдау мемлекеттік қолдаудың
әсерін дәлірек анықтауға және алынған
нәтижелерді ШОБ-тың энергия тиімділігі
саласындағы саясатты жетілдіру кезінде
пайдалануға мүмкіндік береді.
